ملاقات با ستاره جدید تنیس زنان: النا ریباکینا

النا آندریونا ریباکینا تنیس‌باز روس‌تبار قزاقستانی با رتبه سوم جهان در سال ۲۰۲۳ یکی از شاخص‌ترین چهره‌های فعلی تنیس زنان به شمار می‌­آید.

مانا مبشری – نام ریباکینا سال ۲۰۲۲ با قهرمانی در مسابقات ویمبلدون بر سر زبان‌ها افتاد. بازیکن مستعد و خوش‌ قدوقامتی که حالا از او در کنار اشویانتک و سابالنکا به عنوان مثلث جدید مدعیان در تنیس زنان یاد می‌شود. سه چهره‌ای که بعد از یک دوره کم‌فروغ و بی‌ستاره و خداحافظی بزرگانی چون سرینا ویلیامز نویدبخش فصلی نو و آینده‌ای جذاب در تنیس زنان هستند. در روزهای آتی و با شروع مسابقات ویمبلدون ۲۰۲۳ ریباکینا دفاع از عنوان قهرمانی خود را آغاز خواهد کرد. به همین بهانه، در این مقاله نگاهی داریم به بیوگرافی و سیر پیشرفت این بازیکن.

دوران کودکی، رشد و خانواده

النا در ابتدا به همراه خواهرش در رشته‌های ژیمناستیک و پاتیناژ به فعالیت پرداخت، اما به علت قد بلند برای ادامه فعالیت حرفه‌ای در این رشته نامناسب تشخیص داده شد. بعد از آن، او به توصیه پدرش و به خاطر علاقه به تنیس از سن شش سالگی تمرینات تنیس را آغاز کرد. به گفته النا بازی تنیس آرزوی پدرش بوده و او حتی تا سن ۲۰ سالگی به صورت جدی بازی می‌کرده است اما در نهایت موفق به ادامه زندگی به عنوان تنیس‌باز حرفه‌ای نشده است. او می­‌گوید: «بعد از اتمام دوران دبیرستان باید تصمیم سختی برای رفتن به دانشگاه و یا دنبال کردن تنیس حرفه­‌ای می­‌گرفتم. پدرم به خاطر تجربیات خودش می­‌خواست که به دانشگاه بروم. او نتایج امیدوارکننده مرا می‌­دید اما همچنان [به خصوص از نظر مالی] نگران آینده بود.»

به همین علت او در دبیرستان­‌های مخصوص ورزشکاران جوان تحصیل نکرد و به دبیرستان معمولی رفت و تا سن ۱۸ سالگی برای ایجاد تعادل میان ورزش و درس‌هایش بیشتر از روزی دو ساعت تمرین تنیس انجام نمی­‌داد که تقریباً نصف میزان مشابه در بازیکنان نوجوانی است که رویای حرفه‌­ای شدن را در سر می­‌پرورانند.

دوران حرفه‌ای

سالهای ۲۰۱۴ تا ۲۰۱۸

به موازات مسابقات رده جوانان، النا در سال ۲۰۱۴ و در سن ۱۵ سالگی بازی در مسابقات بزرگسالان ITF را آغاز کرد و موفق شد به سه فینال انفرادی و دو فینال دو نفره برسد. او در سال ۲۰۱۷ که آخرین سال حضورش در بخش جوانان بود توانست با شکست ایگا اشویانتک اولین و تنها عنوان سطح A خود را در تورنمنت خاک بونفیلیو کسب کند و در همین سال به رتبه سوم رنکینگ جوانان جهان رسید. وی هم‌چنین در این سال به دو نیمه‌نهایی گرند اسلم جوانان در استرالیا و فرانسه راه یافت. او در سال ۲۰۱۸ اولین حضور خود در مسابقات حرفه‌ای WTA را در سن‌پترزبورگ تجربه کرد. جایی‌که توانست زن شماره هفتم وقت جهان کارولین گارسیا را در سه ست و با نجات یک “مچ پوینت” شکست دهد. در همین سال النای ۱۹ ساله که از عدم حمایت مناسب از تنیس‌بازان زن در روسیه ناامید شده بود، شهروندی قزاقستان را در ازای دریافت حمایت مالی پذیرفت و پس از آن با پرچم قزاقستان در مسابقات حرفه‌ای حضور یافت.

در همین سال النا وارد اولین جدول مقدماتی مسابقات گرند اسلم در آمریکا شد و در مرحله دوم جدول مقدماتی حذف شد.

سال ۲۰۱۹؛ ورود به جمع ۵۰ نفر برتر

ریباکینا در نیمه اول سال ۲۰۱۹ عمدتاً در سطح ITF بازی کرد و سه عنوان نیز کسب کرد. در مقدماتی رولان گاروس، با باخت مقابل کاترینا سینیاکووا حذف شد، در ادامه و با شروع فصل چمن توانست در تورنمنت ۲۵۰ امتیازی سرتوخونبوس به نیمه‌نهایی برسد. علی رغم این موفقیت اما او در مسابقات مقدماتی ویمبلدون حذف شد و از صعود به جدول اصلی بازماند. موفقیت اصلی النا در این سال در تورنمنت بخارست رقم خورد، جایی‌که او یک ماه پس از آغاز بیست سالگی اولین قهرمانی در تور اصلی را کسب کرد. با کسب این عنوان او برای اولین بار وارد جمع ۱۰۰ بازیکن برتر جهان شد و در رتبه ۶۵ قرار گرفت. در مسابقات اوپن آمریکا او برای دومین بار جواز حضور در جدول اصلی گرند اسلم را کسب کرد اما در دور نخست حذف شد. در فصل زمین هارد سرپوشیده ریباکینا به موفقیت­‌های خود ادامه داد و در تورنمنت ۲۵۰ جیانگ‌شی در چین توانست به فینال برسد. در مسابقات آزاد ووهان نیز او در یکی از بهترین عملکردهای خود توانست زن شماره شش وقت جهان، سیمونا هالپ را از پیش رو بردارد اما در راند بعد مقابل آرینا سابلنکا، قهرمان نهایی مسابقات تن به شکست داد. ریباکینا فصل را با رتبه ۳۷ به پایان رساند.

سال ۲۰۲۰؛ ۵ فینال و ورود به جمع ۲۰ نفر برتر

در این سال النا به ۴ فینال از ۵ تورنمنت ابتدایی فصل خود رسید. پیش از توقف پنج ماهه مسابقات به دلیل همه‌گیری کرونا، ریباکینا در تمامی رقابت‌هایی که شرکت کرد توانست به دیدار پایانی راه یابد، به جز مسابقات اوپن استرالیا و دوحه که در هر دو مغلوب اشلی بارتی زن شماره یک وقت تنیس زنان شد.

در طول مدت قرنطینه النا بیشتر در مسکو سکونت داشت و تمرینات خود را به مدت نزدیک به سه ماه متوقف کرد و بعد از آن به مدت پنج هفته در اسلوواکی تمرین کرد. بعدها، کاترین ویتکر تحلیلگر و گرداننده پادکست The Tennis Podcast تاثیر منفی همه‌گیری بیماری کرونا در به تأخیر افتادن موفقیت‌های ریباکینا را از هر بازیکن دیگری در بخش زنان بیشتر دانست. وقتی که مسابقات مجدداً از سر گرفته شد، النا در فصل هارد کورت آمریکای شمالی تنها یک پیروزی در مرحله نخست اوپن آمریکا کسب کرد. در اروپا او در مسابقات خاک استراسبورگ توانست به پنجمین فینال فصلش برسد، جایی‌که بازی را مقابل رتبه پنج تنیس وقت زنان جهان، الینا اسویتولینا، واگذار کرد.

سال ۲۰۲۱؛ یک‌چهارم نهایی رولان گاروس و وارد شدن به جمع ۱۵ نفر برتر

النا در ادامه روند رو به رشد خود، برای اولین بار و با شکست دادن سرینا ویلیامز بزرگ به یک چهارم نهایی رولان گاروس صعود کرد. در این مرحله او به وسیله آناستازیا پاولیوچنکووای روس که پارتنر او در بخش دو نفره همین رقابت‌ها بود حذف شد.

در ادامه فصل ریباکینا به عنوان بخت شماره پانزده وارد مسابقات المپیک شد و در نیمه‌نهایی مغلوب قهرمان نهایی مسابقات یعنی بلنیدا بنچیچ شد. در مسابقه رده‌بندی نیز او در برابر الینا اسویتولینا شکست خورد تا نتواند روی سکو قرار بگیرد. در یکم نوامبر ۲۰۲۱، ایلنا ریباکینا وارد جمع پانزده نفر برتر جهان شد و با رتبه چهارده، بالاترین رتبه یک بازیکن قزاقستانی را برای این کشور به ارمغان آورد.

سال ۲۰۲۲؛ قهرمانی رویایی ویمبلدون

ریباکینا سال ۲۰۲۲ را با قدرت آغاز کرد و در مسابقات آدلاید به فینال رسید و آن مسابقه را به اشلی بارتی رتبه یک جهان که سه هفته بعد قهرمان اوپن استرالیا شد واگذار کرد. در هفده ژانویه النا به رتبه دوازده تنیس زنان صعود کرد. اما این موفقیت‌ها در استرلیا و سپس در ایندین ولز و مایمی به دلیل مصدومیت های جزئی ادامه پیدا نکرد. در فصل خاک اروپا نیز او نتوانست در هیچ تورنمنتی از مرحله یک‌هشتم نهایی فراتر برود.

در ابتدای فصل چمن، النا در دو تورنمنت روزمالن و ایست‌بورن در دور دوم حذف شد. در ویمبلدون اما ماجرای دیگری در انتظار این بازیکن روس‌تبار بود؛ او با حذف بازیکنان قدرتمندی چون بیانکا آندرسکو و پترا مارتیچ به دومین یک‌چهارم نهایی گرند اسلم خود رسید. سپس در نیمه نهایی سیمونا هالپ، رتبه یک سابق تنیس جهان و قهرمان پیشین ویمبلدون را از پیش رو برداشت و در شرایطی که همه توجهات به فینالیست شدن اولین زن عرب آفریقایی‌تبار یعنی انس جابر تونسی بود، النا با خونسردی مثال‌زدنی و حفظ آرامش خود توانست در سه ست و بعد از واگذاری ست اول، قهرمان ویمبلدون ۲۰۲۲ لقب بگیرد. افتخاری بزرگ و دور از انتظار برای ریباکینا که او را به جوان‌ترین قهرمان ویمبلدون بعد از پترا کوویتوا در سال ۲۰۱۱ تبدیل کرد. تصمیم بحث‌برانگیز فدراسیون جهانی تنیس برای در نظر نگرفتن امتیازات ویمبلدون باعث شد او از مزایای رتبه بالاتر و قرعه‌های آسان‌تر در ادامه فصل محروم شود و همچنین از راه‌یابی به مسابقات پایان فصل زنان باز بماند.

سال ۲۰۲۳؛ دو قهرمانی مسترز، یک فینال گرند اسلم و راه‌یابی به جمع ۳ نفر برتر جهان

النا در تورنمنت‌­های ابتدایی فصل در استرالیا توفیق چندانی نداشت و با رتبه ۲۲ پا به مسابقات اوپن استرالیا گذاشت. در ملبورن او در مرحله سوم فینالیست سال قبل دنیل کالینز و در گام بعد ایگا اشویانتک، بخت نخست قهرمانی را از پیش رو برداشت تا نظر کارشناسان را بیش از پیش به خود جلب کند. در مراحل بعدی او با حذف دو قهرمان سابق گرند اسلم، استاپنکو و آزارنکا به دیدار نهایی رسید و در یکی از بهترین فینال‌های سال‌های اخیر گرند اسلم زنان بازی را در سه ست به آرینا سابالنکای بلاروسی واگذار کرد. بعد از این فینال ریباکینا برای اولین بار وارد جمع ۱۰ نفر برتر زنان جهان شد.

در مسابقات خاورمیانه النا نتوانست به موفقیتی بهتر از یک چهارم‌نهایی در ابوظبی برسد. اما در تورنمنت‌های آمریکای شمالی توانست در ایندین ولز با شکست مجدد اشویانتک به فینال برسد و در فینال نیز انتقام رویارویی قبلی را از سابانکا گرفت و به اولین قهرمانی مسترز خود دست یافت. او همچنین در مایمی نیز موفق شد به فینال برسد، جایی‌که پترا کویتووای چپ دست امیدهای او را برای فتح دوگانه آمریکای شمالی موسوم به “سان شاین دابل” نقش بر آب کرد.

در ابتدای فصل خاک، ریباکینا به علت مصدومیت‌های متعدد نتوانست به موفقیت قابل توجهی دست یابد اما در عین ناباوری، در مسابقات رم و با شکست بخت نخست و مدافع عنوان قهرمانی، ایگا اشویانتک به فینال رسید و در فینال نیز کالینینای اوکراینی را از پیش رو برداشت. او با تحمیل سومین شکست پیاپی در رویارویی‌ها با اشویانتک توانست به رتبه سوم تنیس زنان جهان دست یابد. هم‌چنین در این سال او تبدیل به سومین بازیکن بعد از ماریا شاراپووا و مونیکا سلس شد که توانسته در یک سال به فینال‌های اوپن استرالیا، ایندین ولز، مایمی و رم برسد. او با بدشانسی در مسابقات رولن گاروس ۲۰۲۳ به علت بیماری و تب ساعتی پیش از مسابقه مرحله سوم خود انصراف داد. شدت این بیماری به نحوی بود که در آغاز فصل چمن نیز وی را رها نکرد. در تورنمنت برلین او که همچنان علائم واضح ضعف و بیماری را داشت در مرحله دوم مقابل دونا وکیچ شکست خورد و همچنین از مسابقات ایست‌بورن، آخرین تورنمنت پیش از ویمبلدون انصراف داد تا میزان آمادگی او برای دفاع از عنوان قهرمانی‌­اش در این مسابقات در هاله‌ای از ابهام فرو رود.

سبک و شیوه بازی

ریباکینا از نظر سبک بازی یک “بیس‌لاینر” هجومی به حساب می‌آید که تمایل دارد از انتهای زمین با ضربات پرقدرت و تمام‌کننده طول رالی‌­ها را کوتاه نگه دارد. این تمایل به بازی تهاجمی گاه‌گاهی منجر به بالا رفتن آمار خطاهای او (آنفورسد ارور) نیز می­‌شود اما النا با ذهنیت مناسب و تمرکز بالا معمولاً قادر است تعادل مناسبی بین ضربات “وینر” و آنفورسد ارورهای خود برقرار کند. مهمترین نقطه قوت وی ضربات سرویس است که سرعت آن به ۲۰۰ کیلومتر بر ساعت نیز می‌­رسد. ستاره قزاق ضربات فورهند و بکهند خود را با تاپ‌اسپین کم، سرعت و عمق زیاد می­‌زند که بر روی زمین‌های سریع یک مزیت محسوب می­‌شود. آدریانو آلباسینی تحلیل‌گر و مربی تنیس به او لقب “کویتووای راست دست” را داده است.

حواشی

پس از موفقیت النا در مسابقات ویمبلدون ۲۰۲۲، جایی‌که تنیس‌بازان روس از شرکت در آن محروم بودند، فشار خبرنگاران در کنفرانس‌­های خبری بر روی النا برای محکوم کردن دولت روسیه و جنگ این کشور علیه اوکراین و ارائه توضیحات درباره ارتباط و کسب حمایت از دولت مسکو شدت گرفت به نحوی‌که هیچ کنفرانسی بدون سوالی در این زمینه به اتمام نمی‌­رسید. با این وجود اغلب تحلیلگران و علاقه‌مندان تنیس در شبکه‌های اجتماعی این اقدام را محکوم و آن را بی‌مورد دانستند.

همچین در ادامه فصل و به خصوص در مسابقات هارد کورت آمریکای شمالی، النا که رتبه‌اش در رده‌بندی تغییری نکرده بود، با برنامه‌ریزی‌های عجیبی در مسابقات مواجه می‌شد و در مراحل ابتدایی، اغلب بازی‌های وی در زمین‌های اصلی و در زمان‌های پر مخاطب تلویزیونی انجام نمی‌شد که این مسئله مورد انتقاد طرفداران او قرار گرفت. چراکه از نظر آنها این برخورد در شأن قهرمان ویمبلدون نبود و سابقه نداشت. ریباکینا در مصاحبه بعد از فینال اوپن استرالیا ۲۰۲۳ گفت که امیدوار است بعد از این و با رسیدن به دومین فینال گرند اسلم، احترام بیشتری از سوی مسئولین برگزاری مسابقات دریافت کند. در همان تورنمنت در استرالیا، واکنش‌های بسیاری به رفتار مربی النا، ووکوف در شبکه‌های اجتماعی به وجود آمد زیرا بسیاری عقیده داشتند رفتارهای او پرخاشگرانه و عاری از همدلی و احترام است. بعد از مسابقه فینال، پم شرایور، قهرمان سابق گرند اسلم در توییتی ادعا کرد که النا باید مربی‌ای برای خود برگزیند که رفتار بهتری با او داشته باشد. النا در پستی در اینستاگرام خود از ووکوف حمایت کرد و اتهامات علیه او را بی‌اساس دانست.